به گزارش همیار دانش بنیان ،گزارش «شاخص هوش مصنوعی ایران ۱۴۰۴» با هدف ترسیم تصویری دقیقتر از وضعیت زیستبوم هوش مصنوعی کشور، نسبت به گزارش سال گذشته با تغییرات و نوآوریهای مهمی همراه شده است. در گزارش سال ۱۴۰۳، وضعیت هوش مصنوعی در ایران بر اساس یک چارچوب نظری و مجموعهای از شاخصهای مختلف مورد بررسی قرار گرفت و ابعاد گوناگون این حوزه از جمله منابع انسانی، زیرساخت، داده، کسبوکار و میزان توسعه هوش مصنوعی ارزیابی شد.
در گزارش ۱۴۰۴ تلاش شده است ضمن حفظ چارچوب کلی و امکان مقایسه روندها با سال گذشته، دادهها و ابزارهای جدیدی برای شناخت دقیقتر وضعیت کشور به کار گرفته شود. همچنین برخی شاخصهای جدید به گزارش افزوده شدهاند تا تصویری واقعیتر از ظرفیتها، چالشها و روندهای شکلگیری هوش مصنوعی در ایران ارائه شود. مهمترین نوآوریهای این گزارش عبارتاند از:
۱. منابع انسانی هوش مصنوعی
یکی از تغییرات مهم گزارش امسال، استفاده از دادههای شبکه حرفهای لینکدین برای بررسی وضعیت نیروی انسانی حوزه هوش مصنوعی است. این دادهها امکان شناخت بهتر ویژگیهای نیروی کار، مهارتها، تخصصها، سوابق حرفهای، مسیرهای شغلی و الگوهای فعالیت متخصصان هوش مصنوعی در کشور را فراهم میکند. چنین تحلیلی میتواند تصویری دقیقتر از ساختار سرمایه انسانی این حوزه و میزان تمرکز یا پراکندگی تخصصهای مرتبط با هوش مصنوعی ارائه دهد.
از سوی دیگر، امکان تحلیل تقاضای نیروی کار هوش مصنوعی از طریق همکاری با جابویژن نیز در این گزارش مورد توجه قرار گرفته است. جابویژن بهعنوان یکی از بزرگترین پلتفرمهای کاریابی آنلاین ایران، دادههایی در اختیار دارد که میتواند بازتابدهنده نیازهای واقعی و بهروز بازار کار باشد. ترکیب اطلاعات مربوط به عرضه نیروی متخصص با دادههای تقاضای بازار، امکان بررسی شکاف مهارتی و شناسایی نیازهای آینده بازار کار هوش مصنوعی را فراهم میکند.
۲. مصاحبهگر هوش مصنوعی
یکی دیگر از نوآوریهای روشی گزارش ۱۴۰۴، توسعه و پیادهسازی «مصاحبهگر هوش مصنوعی» مبتنی بر مدلهای زبانی بزرگ است. این ابزار با هدف استفاده از ظرفیت هوش مصنوعی در فرآیند جمعآوری و تحلیل دادههای کیفی طراحی شده و بهصورت کامل برای زبان فارسی و زمینه اجتماعی و فرهنگی ایران بومیسازی شده است.
این رویکرد میتواند امکان انجام مصاحبههای کیفی با استفاده از ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی را فراهم کرده و در کنار کاهش برخی محدودیتهای روشهای سنتی، ظرفیت جدیدی برای گردآوری و تحلیل دادههای پژوهشی ایجاد کند.
۳. پذیرش هوش مصنوعی مولد
رشد سریع ابزارهای هوش مصنوعی مولد، یکی از مهمترین تحولات سالهای اخیر در زیستبوم فناوری جهان و ایران بوده است. سهولت دسترسی، هزینه نسبتاً پایین و کاربردهای مستقیم این ابزارها باعث شده بسیاری از بنگاهها و کسبوکارها، استفاده از هوش مصنوعی مولد را بهعنوان نخستین تجربه خود در این حوزه آغاز کنند.
از همین رو، در گزارش ۱۴۰۴ علاوه بر سنجش کلی میزان پذیرش هوش مصنوعی، شاخص جدید «پذیرش هوش مصنوعی مولد» نیز در میان شرکتهای ایرانی مورد ارزیابی قرار گرفته است. این شاخص میتواند نشان دهد کسبوکارها تا چه اندازه از ابزارهای مولد در فعالیتهای مختلف خود استفاده میکنند و هوش مصنوعی مولد چه جایگاهی در فرآیندهای کاری آنها پیدا کرده است.
۴. داده و زیرساخت هوش مصنوعی
در بخش داده و زیرساخت نیز شاخصهای جدیدی به گزارش امسال افزوده شده است. یکی از مهمترین آنها، شاخص «توان معادل خوشههای پردازشی نسبت به پردازنده H100» است که با هدف ایجاد امکان سنجش و مقایسهپذیری بهتر ظرفیت محاسباتی مورد استفاده در توسعه هوش مصنوعی طراحی شده است.
همچنین در گزارش ۱۴۰۴، وضعیت دیتاستها به تفکیک زبان نیز مورد بررسی قرار گرفته است. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که دسترسی به دادههای باکیفیت و متناسب با زبان و زمینه بومی، یکی از پیشنیازهای توسعه مدلهای هوش مصنوعی کارآمد و رقابتپذیر محسوب میشود.
در مجموع، نوآوریهای گزارش شاخص هوش مصنوعی ایران ۱۴۰۴ نشان میدهد که ارزیابی وضعیت هوش مصنوعی در کشور به سمت استفاده از دادههای واقعیتر، شاخصهای دقیقتر و روشهای نوینتر حرکت کرده است؛ رویکردی که میتواند به شناخت بهتر ظرفیتهای موجود، شناسایی شکافها و طراحی سیاستهای مؤثرتر برای توسعه زیستبوم هوش مصنوعی ایران کمک کند.
در گزارش ۱۴۰۴ تلاش شده است ضمن حفظ چارچوب کلی و امکان مقایسه روندها با سال گذشته، دادهها و ابزارهای جدیدی برای شناخت دقیقتر وضعیت کشور به کار گرفته شود. همچنین برخی شاخصهای جدید به گزارش افزوده شدهاند تا تصویری واقعیتر از ظرفیتها، چالشها و روندهای شکلگیری هوش مصنوعی در ایران ارائه شود. مهمترین نوآوریهای این گزارش عبارتاند از:
۱. منابع انسانی هوش مصنوعی
یکی از تغییرات مهم گزارش امسال، استفاده از دادههای شبکه حرفهای لینکدین برای بررسی وضعیت نیروی انسانی حوزه هوش مصنوعی است. این دادهها امکان شناخت بهتر ویژگیهای نیروی کار، مهارتها، تخصصها، سوابق حرفهای، مسیرهای شغلی و الگوهای فعالیت متخصصان هوش مصنوعی در کشور را فراهم میکند. چنین تحلیلی میتواند تصویری دقیقتر از ساختار سرمایه انسانی این حوزه و میزان تمرکز یا پراکندگی تخصصهای مرتبط با هوش مصنوعی ارائه دهد.
از سوی دیگر، امکان تحلیل تقاضای نیروی کار هوش مصنوعی از طریق همکاری با جابویژن نیز در این گزارش مورد توجه قرار گرفته است. جابویژن بهعنوان یکی از بزرگترین پلتفرمهای کاریابی آنلاین ایران، دادههایی در اختیار دارد که میتواند بازتابدهنده نیازهای واقعی و بهروز بازار کار باشد. ترکیب اطلاعات مربوط به عرضه نیروی متخصص با دادههای تقاضای بازار، امکان بررسی شکاف مهارتی و شناسایی نیازهای آینده بازار کار هوش مصنوعی را فراهم میکند.
۲. مصاحبهگر هوش مصنوعی
یکی دیگر از نوآوریهای روشی گزارش ۱۴۰۴، توسعه و پیادهسازی «مصاحبهگر هوش مصنوعی» مبتنی بر مدلهای زبانی بزرگ است. این ابزار با هدف استفاده از ظرفیت هوش مصنوعی در فرآیند جمعآوری و تحلیل دادههای کیفی طراحی شده و بهصورت کامل برای زبان فارسی و زمینه اجتماعی و فرهنگی ایران بومیسازی شده است.
این رویکرد میتواند امکان انجام مصاحبههای کیفی با استفاده از ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی را فراهم کرده و در کنار کاهش برخی محدودیتهای روشهای سنتی، ظرفیت جدیدی برای گردآوری و تحلیل دادههای پژوهشی ایجاد کند.
۳. پذیرش هوش مصنوعی مولد
رشد سریع ابزارهای هوش مصنوعی مولد، یکی از مهمترین تحولات سالهای اخیر در زیستبوم فناوری جهان و ایران بوده است. سهولت دسترسی، هزینه نسبتاً پایین و کاربردهای مستقیم این ابزارها باعث شده بسیاری از بنگاهها و کسبوکارها، استفاده از هوش مصنوعی مولد را بهعنوان نخستین تجربه خود در این حوزه آغاز کنند.
از همین رو، در گزارش ۱۴۰۴ علاوه بر سنجش کلی میزان پذیرش هوش مصنوعی، شاخص جدید «پذیرش هوش مصنوعی مولد» نیز در میان شرکتهای ایرانی مورد ارزیابی قرار گرفته است. این شاخص میتواند نشان دهد کسبوکارها تا چه اندازه از ابزارهای مولد در فعالیتهای مختلف خود استفاده میکنند و هوش مصنوعی مولد چه جایگاهی در فرآیندهای کاری آنها پیدا کرده است.
۴. داده و زیرساخت هوش مصنوعی
در بخش داده و زیرساخت نیز شاخصهای جدیدی به گزارش امسال افزوده شده است. یکی از مهمترین آنها، شاخص «توان معادل خوشههای پردازشی نسبت به پردازنده H100» است که با هدف ایجاد امکان سنجش و مقایسهپذیری بهتر ظرفیت محاسباتی مورد استفاده در توسعه هوش مصنوعی طراحی شده است.
همچنین در گزارش ۱۴۰۴، وضعیت دیتاستها به تفکیک زبان نیز مورد بررسی قرار گرفته است. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که دسترسی به دادههای باکیفیت و متناسب با زبان و زمینه بومی، یکی از پیشنیازهای توسعه مدلهای هوش مصنوعی کارآمد و رقابتپذیر محسوب میشود.
در مجموع، نوآوریهای گزارش شاخص هوش مصنوعی ایران ۱۴۰۴ نشان میدهد که ارزیابی وضعیت هوش مصنوعی در کشور به سمت استفاده از دادههای واقعیتر، شاخصهای دقیقتر و روشهای نوینتر حرکت کرده است؛ رویکردی که میتواند به شناخت بهتر ظرفیتهای موجود، شناسایی شکافها و طراحی سیاستهای مؤثرتر برای توسعه زیستبوم هوش مصنوعی ایران کمک کند.
