مدیریت یکپارچه محصولات کشاورزی (IMAP) یک رویکرد جامع است که هدف آن بهینه سازی کل فرآیند تولید کشاورزی از مزرعه تا خانه است. این روش شیوهها و فناوریهای مختلف کشاورزی را برای دستیابی به تولید پایدار، کارآمد و سودآور ترکیب میکند. به عنوان مثال کشاورزی دقیق که استفاده از فن آوریهای پیشرفته مانند GPS، هواپیماهای بدون سرنشین (پهباد) و حسگرها برای نظارت بر سلامت محصول، بهینهسازی ورودیها و به حداکثر رساندن محصول است نمونهای از این نوع مدیریت یکپارچه محصولات کشاورزی است.
همچنین بهینه سازی منابع نیز میتواند بسیار تاثیر گذار باشد که در واقع استفاده کارآمد از آب، انرژی و سایر ورودیها برای کاهش ضایعات و اثرات زیست محیطی است. ترکیب تولید محصول با دامپروری برای ایجاد یک سیستم همزیستی که در آن محصولات فرعی به عنوان منابع برای دیگر محصولات عمل میکند نیز از جمله کارهایی است که میتواند در این امر به کشاورز کمک کند.
مدیریت آفات نیز باید مد نظر قرار بگیرد که در واقع اجرای استراتژیهای مدیریت یکپارچه آفات (IPM) برای کنترل آفات با حداقل استفاده از مواد شیمیایی است. تضمین قابلیت ردیابی و شفافیت از تولید تا مصرف برای ایجاد اعتماد و پاسخگویی به خواستههای مصرف کننده نیز میتواند برای این منظور مورد توجه قرار بگیرد. در ادامه با بیان برخی مزایا و مفهوم آن قصد داریم تا ببینیم منظور از مدیریت یکپارچه محصولات کشاورزی چیست؟
چرا مدیریت یکپارچه محصولات کشاورزی اهمیت دارد؟
مدیریت یکپارچه محصولات کشاورزی (IMAP) به دلایل متعددی مهم است که با اهداف جهانی توسعه پایدار و امنیت غذایی هم سو است. با افزایش کارایی و بهرهوری سیستمهای کشاورزی، IMAP نقش حیاتی در تضمین عرضه پایدار مواد غذایی ایفا میکند که برای تغذیه جمعیت رو به رشد جهانی ضروری است. کشاورزانی که شیوههای مدیریت یکپارچه را اتخاذ میکنند، اغلب برای مقاومت در برابر فشارهای اقتصادی، مانند نوسان قیمتهای بازار و تأثیرات تغییرات آب و هوا، مجهزتر هستند.
همچنین IMAP به کاهش ردپای کربن در فعالیتهای کشاورزی کمک میکند و با کاهش انتشار گازهای گلخانهای، تأثیر کشاورزی بر تغییرات آب و هوایی را کاهش میدهد.البته که این رویکرد از تنوع زیستی با ادغام خدمات کنترل آفات طبیعی و گرده افشانی در شیوههای کشاورزی حمایت میکند که خود نیز می تواند به اکوسیستمهای سالمتر منجر شود. همچنین برای جوامع کشاورزی، IMAP میتواند از طریق ثبات درآمد بهتر، کاهش خطرات سلامتی ناشی از مواد شیمیایی و افزایش کیفیت غذا، منجر به بهبود کیفیت زندگی شود. برای مصرف کنندگان نیز سود دارد. سودی که مصرف کنندگان از مدیریت یکپارچه محصولات کشاورزی (IAPM) میبرند عبارتند از:
- گزینههای غذایی سالمتر: IAPM به دلیل کاهش استفاده از مواد شیمیایی در کشاورزی، اغلب منجر به تولید محصولات سالمتر میشود. مصرف کنندگان به مواد غذایی با آفتکشها و کودهای کمتری دسترسی پیدا میکنند که میتواند به سلامت بهتر کمک کند.
- بهبود ایمنی مواد غذایی: با قابلیت ردیابی و پاسخگویی بهتر در زنجیره تامین، مصرف کنندگان میتوانند نسبت به ایمنی مواد غذایی خود اطمینان بیشتری داشته باشند.
- اثرات زیست محیطی: مصرف کنندگان با علم به اینکه مواد غذایی آنها به طور پایدار تولید میشود، میتوانند انتخابهایی داشته باشند که با ارزشهای زیست محیطی آنها هماهنگ باشد و به حفاظت از منابع طبیعی کمک کند.
- حمایت از اقتصادهای محلی: IAPM میتواند با حمایت از کشاورزان در مقیاس کوچک و کاهش ردپای کربن مرتبط با حمل و نقل محصولات غذایی از راه دور، اقتصاد محلی را تقویت کند.
- کیفیت و طعم: شیوههای مدیریت یکپارچه میتواند به سلامت خاک و تغذیه بهتر گیاه منجر شود، که اغلب به محصولات با کیفیت بالاتر و طعم بهبود یافته تبدیل میشود.
- شفافیت: مصرفکنندگان اطلاعات بیشتری در مورد مکان و نحوه تولید غذایشان دارند و به آنها اجازه میدهد تا بر اساس ترجیحات و ارزشهای خود تصمیمات آگاهانه بگیرند.
- صرفه جویی در هزینه: مدیریت کارآمد منابع میتواند منجر به صرفهجویی در هزینه کشاورزان شود که میتواند در قالب قیمتهای پایینتر به مصرفکنندگان منتقل شود.
در نهایت IAPM ارتباط بین مصرفکنندگان و غذای آنها را افزایش میدهد و مزایایی را ارائه میدهد که فراتر از سفره مردم است و سلامت، محیط زیست و رفاه جامعه را در بر میگیرد. مصرف کنندگان نیز از طریق دسترسی به محصولات غذایی با کیفیت بالاتر که به شیوهای مسئولانه از نظر زیست محیطی و اجتماعی تولید میشوند، از IMAP سود میبرند. در اصل، IMAP مهم است زیرا به خط پایانی سه گانه عملکرد اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی میپردازد که منجر به ایجاد یک بخش کشاورزی متعادلتر و انعطاف پذیرتر میشود.
دیگر مزایای مدیریت یکپارچه محصولات کشاورزی
علاوه بر مزایای آن برای مصرفکنندگان، مزایای دیگری نیز دارد که باید به آنها اشاره کنیم تا به طور کامل دریابیم که منظور از مدیریت یکپارچه محصولات کشاورزی چیست؟ در حالت کلی مزایای مدیریت یکپارچه محصولات کشاورزی (IMAP) متعدد است و میتواند تأثیر قابل توجهی بر پایداری و کارایی شیوههای کشاورزی داشته باشد.در ادامه چند نمونه از این مزایا را ذکر میکنیم:
بهرهوری افزایش یافته
IMAP استفاده کارآمد از منابعی مانند آب، کود و انرژی را ترویج میکند که منجر به کاهش ضایعات و کاهش هزینههای تولید میشود. افزایش بهرهوری در کشاورزی به توانایی تولید محصول بیشتر از همان نهاده یا کمتر اشاره دارد. این امر مستلزم توزیع کارآمدتر منابع کمیاب، مانند زمین، نیروی کار و سرمایه است. رشد بهرهوری کشاورزی با بهرهوری کل عوامل اندازهگیری میشود که نرخ رشد تولید کل نسبت به نرخ رشد کل نهادهها است.
افزایش آن به این معنی است که کالاهای کشاورزی بیشتری با افزایش نسبتاً کمتری در استفاده از نهادهها تولید میشود. همچنین افزایش قابل توجه در کل تولیدات کشاورزی را میتوان به ظهور فنآوریهای جدید، نو آوریها و بهبود فرآیندها نسبت داد که شامل انواع بذرهای بهبود یافته، افزایش ژنتیکی در دام، ماشین آلات پیشرفته مجهز به GPS و رباتیک و غیره است.
استفاده از منابع نیز اهمیت بالایی دارد. برای مثال، بین سالهای ۱۹۴۸ و ۲۰۱۷، نیروی کار و نهادههای زمین در ایالات متحده به ترتیب ۷۶ درصد و ۲۸ درصد کاهش یافت، در حالی که کالاهای واسطهای مانند انرژی و مواد شیمیایی کشاورزی، ۱۳۳ درصد رشد کردند. این تغییر نشان دهنده حرکت به سمت یک سیستم تولیدی است که به نهادههای سنتی کمتری نیاز دارد. افزایش بهرهوری میتواند به افزایش درآمد مزرعه، حداقل در کوتاه مدت، تبدیل شود.
در بلندمدت، از آنجایی که مزارع بیشتر نهادهها و شیوههای مولد را اتخاذ میکنند، این میتواند منجر به افزایش عرضه محصول و کاهش احتمالی قیمتهای محصول مزرعه شود. رشد بالای بهرهوری کشاورزی مجاز به تولید مواد غذایی بیشتر برای تغذیه جمعیت رو به رشد است و در عین حال زمین و نیروی کار را به سایر بخشهای اقتصاد منتقل میکند، که برای محیطزیست نیز مفید است. به طور خلاصه، افزایش بهرهوری در کشاورزی مربوط به انجام کارهای بیشتر با کمترین امکانات است، که برای تغذیه پایدار و کارآمد جمعیت جهان بسیار مهم است.
بهبود عملکرد محصول
با ادغام شیوههای مختلف کشاورزی، IMAP میتواند به سلامت محصول بهتر و عملکرد بالاتر منجر شود. منظور از بهبود عملکرد محصول در کشاورزی، روشها و فنآوریهای مختلفی است که برای افزایش میزان محصول تولیدی در واحد زمین استفاده میشود. این برای تغذیه جمعیت رو به رشد جهانی و کاهش اثرات زیست محیطی تولید مواد غذایی بسیار مهم است.
این رویکرد از حسگرها، رباتها، GPS، ابزارهای نقشهبرداری و نرمافزار تجزیه و تحلیل دادهها برای سفارشیسازی مراقبتهایی که گیاهان دریافت میکنند، استفاده میکند. این کار به کشاورزان این امکان را میدهد که آب، آفتکشها و کودهای شیمیایی را فقط در صورت نیاز به مقدار دقیق اعمال کنند که منجر به محصولات سالمتر و بازدهی بالاتر میشود.
همچنین اجرای استراتژیهای تناوب زراعی میتواند سطوح مواد مغذی خاک را متعادل کند، مصرف کود را کاهش دهد و از فرسایش خاک و تجمع آفات جلوگیری کند که به نوبه خود میتواند عملکرد را بهبود بخشد. استراتژی دیگر آبیاری بهینه است. شیوههای آبیاری کارآمد تضمین میکند که محصولات در زمان مناسب مقدار مناسب آب را دریافت میکنند، که برای به حداکثر رساندن رشد و عملکرد محصول ضروری است.
مدیریت موثر آفات و بیماریها نیز میتواند به میزان قابل توجهی تلفات محصول را کاهش دهد و عملکرد را بهبود بخشد. از طرفی استفاده مناسب از کودها میتواند حاصلخیزی خاک را افزایش داده و مواد مغذی ضروری برای رشد محصول را فراهم کند و منجر به افزایش عملکرد شود.
گیاهان پوششی نیز از دیگر استراتژیهای آن است به این صورت که استفاده از گیاهان پوششی میتواند سلامت خاک را بهبود بخشد، فرسایش را کاهش دهد و احتباس آب را افزایش دهد، که همگی به عملکرد بهتر محصول کمک میکنند. از طرفی کیفیت و انتخاب بذر نیز مهم است.
بهبود کیفیت بذر و انتخاب گونههای مناسب برای شرایط خاص خاک و آب و هوا میتواند منجر به تولید محصولات قویتر و پربارتر شود. باید در نظر داشت که فنوتیپ پیشرفته به تولید انواع بذر که در شرایط خاص رشد میکنند کمک میکند و همچنین ممکن است تغذیه محصول را بهبود بخشد. این روش ها بخشی از تلاش گستردهتر برای پایدارتر و کارآمدتر کردن کشاورزی است. با اتخاذ این شیوهها، کشاورزان میتوانند بهرهوری خود را افزایش دهند و به امنیت غذایی جهانی کمک کنند.
حفاظت از محیط زیست
برای اینکه ببینیم منظور از مدیریت یکپارچه محصولات کشاورزی چیست؟ بیایید به تاثیر آن بر محیط زیست اشاره کنیم. مدیریت یکپارچه محصولات کشاورزی، که اغلب به عنوان مدیریت یکپارچه آفات (IPM) یا مدیریت یکپارچه محصولات کشاورزی (ICM) شناخته میشود، نقش مهمی در حفاظت از محیط زیست ایفا میکند.
این رویکرد اغلب شامل اقدامات سازگار با محیط زیست است که استفاده از مواد شیمیایی را به حداقل میرساند، فرسایش خاک را کاهش میدهد و تنوع زیستی را ارتقا میبخشد. همچنین با کاهش استفاده از آفتکشها نیز به محیط زیست کمک میشود. IPM بر استفاده از روشهای غیر شیمیایی و استفاده عاقلانه از آفتکشها تنها در مواقع ضروری تأکید دارد.
همچنین با تشویق کنترل بیولوژیکی و دستکاری زیستگاه، از اکوسیستم متنوعی پشتیبانی میشود که باعث میشود به طور طبیعی جمعیت آفات تنظیم گردد. شیوههای ICM مانند تناوب زراعی و استفاده از محصولات پوششی باعث افزایش ساختار و حاصلخیزی خاک میگردد و نیاز به کودهای شیمیایی را کاهش میدهد. روشهای آبیاری کارآمد و مدیریت آب در ICM به کاهش مصرف آب و جلوگیری از آلودگی آب نیز کمک میکند.
هدف IPM و ICM ایجاد تعادل بین عوامل اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی است که منجر به تولید محصول پایدار میشود که از محیط زیست محافظت میکند. استراتژیهای IPM برای هدف قرار دادن فقط آفات طراحی شدهاند و تأثیر آن بر موجودات غیرهدف از جمله حشرات مفید و حیات وحش را کاهش میدهند. با بهینه سازی مصرف ورودی و بهبود انعطاف پذیری محصول، شیوههای مدیریت یکپارچه میتواند به کاهش انتشار گازهای گلخانهای از کشاورزی کمک کند.
پایداری اقتصادی
کشاورزان به دلیل کیفیت و پایداری محصولات خود میتوانند از طریق صرفه جویی در هزینهها و قیمتهای بالقوه بالاتر در بازار به سودآوری بیشتری دست یابند. مدیریت یکپارچه محصولات کشاورزی از چندین جنبه کلیدی به پایداری اقتصادی در کشاورزی کمک میکند که عبارتند از:
- بهرهوری و کاهش هزینه: با بهینه سازی استفاده از منابعی مانند آب، کودها و آفت کشها، شیوههای مدیریت یکپارچه هزینههای ورودی را کاهش داده و کارایی را افزایش میدهد. این کار منجر به نتایج اقتصادی پایدارتری برای کشاورزان میشود.
- مدیریت ریسک: شیوههای مدیریت یکپارچه به تنوع بخشیدن به فعالیتهای کشاورزی کمک میکند، که میتواند خطر را گسترش دهد و تأثیر نوسانات بازار و محیطی بر درآمد را کاهش دهد.
- دسترسی به بازار: شیوههای پایدار میتواند بازارهای جدیدی را برای کشاورزان باز کند، از جمله بازارهای محصولات ارگانیک و دارای برچسب زیست محیطی، که به طور بالقوه منجر به قیمتهای بالاتر و ثبات بهتر بازار میشود.
- دوام طولانی مدت: با حفظ سلامت اکوسیستم، مدیریت یکپارچه تضمین میکند که زمینهای کشاورزی در دراز مدت مولد باقی میمانند و درآمد آتی را برای کشاورزان تضمین میکند.
- نوآوری و سازگاری: مدیریت یکپارچه اغلب شامل پذیرش فنآوریها و شیوههای جدید است که میتواند منجر به محصولات و فرآیندهای نوآورانه شود و کشاورزی را از نظر اقتصادی رقابتی نگه دارد.
- حفاظت از منابع: روشهایی مانند تناوب زراعی و استفاده از محصولات پوششی به حفظ منابع طبیعی کمک میکند، که برای پایداری اقتصادی بلندمدت کشاورزی ضروری است.
مزایای اجتماعی
میتواند با تأمین درآمدهای پایدارتر و بهبود شرایط کار به رفاه جوامع کشاورز کمک کند. مدیریت یکپارچه محصولات کشاورزی، که شامل اقداماتی مانند مدیریت یکپارچه آفات (IPM) و مدیریت یکپارچه محصولات کشاورزی (ICM) میشود، مزیتهای اجتماعی متنوعی دارند.
در ابتدا باید بگوییم که باعث سلامت جامعه میگردد. با کاهش وابستگی به آفتکشها و کودهای شیمیایی، شیوههای مدیریت یکپارچه میتواند منجر به بهبود سلامت محیطی محلی شود که مستقیماً به سلامت و رفاه جامعه منتفع میشود. همچنین باعث امنیت غذایی میگردد. این شیوهها میتوانند تنوع محصول و عملکرد را افزایش دهند و به امنیت غذایی و تغذیه بیشتر برای جمعیتهای محلی کمک کنند.
فعالیتهای متنوع درگیر در مدیریت یکپارچه، مانند کنترل بیولوژیکی یا مدیریت زیستگاه، میتواند مشاغل جدید و فرصتهای توسعه مهارت را در جوامع روستایی ایجاد کند. در ضمن اجرای شیوههای مدیریت یکپارچه اغلب نیاز به آموزش و یادگیری دارد که میتواند منجر به نیروی کار با دانش و ماهرتر در کشاورزی شود.
علاوه بر اینها باید ذکر کنیم که با حفظ شیوههای کشاورزی سنتی در چارچوب یکپارچه مدرن، این روشها میتوانند به حفظ میراث فرهنگی مرتبط با کشاورزی کمک کنند. و همچنین میتواند به ویژه برای کشاورزان خرده مالک و فقیر از منابع مفید باشد و با در دسترستر کردن کشاورزی پایدار، برابری اجتماعی را ارتقا دهد.
با افزایش بهرهوری و پایداری، مدیریت یکپارچه به معیشت بهتر کشاورزان و خانوادههای آنها نیز کمک میکند. این مزایای اجتماعی برای توسعه سیستمهای کشاورزی پایدار که نه تنها از محیط زیست و اقتصاد، بلکه از رفاه و توسعه جوامع روستایی حمایت میکند، لازم و ضروری است.
سازگاری با تغییرات اقلیمی
شیوههای مدیریت یکپارچه میتواند سیستمهای کشاورزی را در برابر تغییرات آب و هوایی و اثرات تغییرات آب و هوایی انعطاف پذیرتر کند. در اینجا نحوه هماهنگی آن با چالشهای ناشی از تغییر آب و هوا را بیان میکنیم. هدف شیوههای مدیریت یکپارچه افزایش بهرهوری پایدار است، که بسیار مهم است زیرا تأثیرات تغییرات آب و هوایی میتواند عملکرد محصول را کاهش دهد.
از طرفی این شیوهها با بهبود سلامت خاک و مدیریت آب به ایجاد انعطاف پذیری در برابر تغییرات شدید آب و هوایی، مانند خشکسالی، سیل، و نوسانات دما کمک میکنند. باید بگوییم که مدیریت یکپارچه اغلب شامل کاهش استفاده از نهادههای مبتنی بر سوخت فسیلی مانند کودهای مصنوعی و آفتکشها است که میتواند انتشار گازهای گلخانهای از کشاورزی را کاهش دهد. در اصل، مدیریت یکپارچه به عنوان پلی بین نیاز به کشاورزی مولد و ضرورت انطباق و کاهش اثرات تغییرات آب و هوایی عمل میکند و پایداری سیستم های کشاورزی را در مواجهه با تغییرات محیطی تضمین میکند.
جمعبندی
در این مقاله سعی کردیم منظور از مدیریت یکپارچه محصولات کشاورزی بیشتر توضیح دهیم. به طور کلی، هدف مدیریت یکپارچه محصولات کشاورزی یا همان IMAP، هماهنگ کردن تولید کشاورزی با اهداف زیست محیطی و اجتماعی، ایجاد یک سیستم غذایی پایدارتر و انعطاف پذیرتر است. IMAP نمایانگر آینده کشاورزی است، جایی که فناوری، پایداری و مشارکت جامعه در کنار هم قرار میگیرند تا یک سیستم غذایی انعطاف پذیر و مولد ایجاد کنند.
رویکردهای مدیریت یکپارچه در کشاورزی به گونهای طراحی شدهاند که از نظر اقتصادی مقرونبهصرفه، از نظر زیستمحیطی سالم و از نظر اجتماعی مسئولیتپذیر باشند و به هدف کلی کشاورزی پایدار و حفاظت از محیطزیست کمک کنند. مدیریت یکپارچه، اهداف اقتصادی را با اهداف زیست محیطی و اجتماعی همسو کرده و رویکردی متعادل ایجاد میکند که از پایداری اقتصادی سیستمهای کشاورزی پشتیبانی مینماید.
